نوروز نامه
هرچه به طرف شمال پيش رويم، بهار مهم تر جلوه مي کند: در مناطق زير راس سرطان ( استوايي) اصولا شاهد يک فصل (تنها فصل تابستان) هستيم. در قطب شمال، با آغاز بهار، خورشيد طلوع مي کند. در عربستان، ماه به جاي خورشيد براي احتساب زمان به کار مي آيد. بهارها (ربيع الاول و ربيع الآخر) اکثرا در ساير فصول سال واقع مي شوند و بعد از اين دو، بلافاصله زمستان ( جمادي الاول و جمادي الآخر) شروع مي شوند! بدين لحاظ، مراسم نوروز از طرف دستگاه هاي خلافت اعراب، تقبيح مي شده است. هرچند، شايعاتي مبتني بر وقوع غدير خم در نوروز هست، ولي محاسبات وقوع آن را در تابستان تعيين نموده است.
با وجود افسانه هاي موهومي پيرامون پيدايش نوروز، نخست کسي که آن را ترويج داده است، ابوريحان بيروني بوده است. نخست کسي که ساعت انقلاب خورشيدي را معين نمود، خوارزمي مي باشد.
به واسطه نفوذ ترک ها به منطقه بالکان، هنوز در مذهب بکتاشيه، نوروز را تعظيم مي کنند. نيز تعظيم نوروز در تمامي کشورهاي ترک، اگر از ايران بيشتر نباشد، کمتر نيست. ذيلا اسامي نوروز در برخي زبان ها آمده است:
|
فارسي |
نؤروز |
ازبکي |
ناوروز |
|
آذري |
نؤوروز |
ترکمني |
نوروز |
|
ترکيه |
نورؤز |
قرغيزي |
نوروز |
|
قزاقي |
ناؤريز |
کريمي |
ناورز |
Üstdə göy çökmədikcə, altda yer dənizi deşmədikçe, elini mərasimi kim poza bilər? -Orxon kitabəsı