گاتاها یا گاهان یا گات‌ها (اوستایی: گاثا، سانسکریت: گاثا، پهلوی: گاسان، گاهان) عبارت از ۱۷ سروده‌ای است که از دیرباز از سخنانِ زرتشت اسپنتمان دانسته می‌شده‌است و در برگیرنده پیام و آموزش‌های وی و بنیادِ مزدیسنا است و کهن‌ترین و سپنتاترین بخشِ کتابِ اوستا شمرده می‌شود.

اما مساله اینجاست که در فرهنگ نامه ایرانیکا تصریح شده است که زبان گاتاهای زرتشت نیای زبان پشتو است.

در دوران پهلوی که حس ناسیونالیستی تقویت می شد، زبان دری زبانی جدا از فارسی می انگاشتند که سبب شد افغان ها به پشتون ها تمایل یابند؛ و متقابلا از فارسی ایرانی دوری بجویند که همه می دانیم بیشترین اختلاف واژگان زبان ایران و افغانستان در واژگان عصر جدید است؛ مثل: داکتر، برقدستی و ...

 

 

هنوز هم بین دری زبانان افغانستان در تبعیت بین زبان فارسی یا زبان پشتون اختلاف هست؛ به طوری که برای انتخاب اسم دانشگاه هرات ( که نزدیک مشهد است) اختلاف دارند: دانشگاه هرات یا پوهنتون هرات!